Balkanlarda Egemenliğin Dönüşümü ve Statü Tartışmaları: Bosna ve Kosova

Résumé fourni par la source

Bu çalışma, Yugoslavya sonrası Balkanlar’da egemenliğin dönüşümünü ve statü tartışmalarını Bosna-Hersek ve Kosova örnekleri üzerinden karşılaştırmalı biçimde incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, savaş sonrası dönemde egemenliğin yalnızca hukuki tanınma veya sınırların korunmasıyla açıklanamayacağını, iç otorite, uluslararası yönetim, fiilî devletleşme, tanınma siyaseti ve bölgesel güvenlik dinamikleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktır. Bosna-Hersek, uluslararası hukuk bakımından tanınmış bir devlet olmasına rağmen Dayton sonrası kurumsal düzen nedeniyle iç egemenliği parçalı ve dış gözetim altında işleyen bir örnek sunmaktadır. Kosova ise 1999 sonrasında Sırbistan’ın fiilî yönetim kapasitesinin büyük ölçüde sona erdiği, uluslararası geçici yönetim altında kurumların geliştiği, ancak 2008 bağımsızlık ilanı sonrasında dış tanınma ve Birleşmiş Milletler üyeliği bakımından tartışmalı kalan bir siyasal birimdir. Çalışmada nitel karşılaştırmalı vaka analizi yöntemi benimsenmiş, Dayton Barış Anlaşması, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 1244 sayılı kararı ve Uluslararası Adalet Divanı’nın 2010 tarihli danışma görüşü temel birincil belgeler olarak kullanılmıştır. Kuramsal çerçeve ise devletlik ve tanınma, egemenlik türleri, uluslararası yönetim ve tartışmalı devletlik literatürü üzerine kurulmuştur. Çalışmanın temel bulgusu, Bosna-Hersek ve Kosova’nın Balkanlar’da egemenliğin iki farklı kriz biçimini temsil ettiğidir. Bosna-Hersek tanınmış devletlik içinde parçalı iç egemenliği, Kosova ise fiilî devletleşme ile tamamlanmamış dış statü arasındaki gerilimi görünür kılmaktadır.