AKADEMİK BİLİŞİMDE GÜNDEM

Résumé fourni par la source

ÖNSÖZ Akademik Bilişim Konferansı, Türkiye'de bilgi ve iletişim teknolojilerinin akademik üretim, eğitim ve kurumsal dönüşüm üzerindeki etkilerinin tartışıldığı en köklü bilimsel platformlardan biridir. Konferans yıllar içinde teknik gelişmelerin aktarıldığı bir etkinlik olmanın ötesine geçmiş; akademik bilişimin kuramsal, uygulamalı ve toplumsal boyutlarının birlikte ele alındığı özgün bir tartışma zemini oluşturmuştur. Elinizdeki kitap, konferansta sunulan bildiriler arasından seçilen çalışmalardan oluşmaktadır. Metinler hakem değerlendirmesinden geçirilmiş; yazarlar gelen geri bildirimler doğrultusunda kavramsal çerçevelerini netleştirmiş, tartışmalarını derinleştirmiş ve çalışmalarını kitap formatına uygun biçimde genişletmiştir. Bu yönüyle kitap, konferansın anlık sunum ortamının doğrudan bir aktarımı değil; orada filizlenen fikirlerin olgunlaştırılmasıyla ortaya çıkan kalıcı bir kaynaktır. Akademik bilişim, yazılım, donanım ve ağ altyapılarının ötesinde geniş bir etkileşim alanına işaret eder: açık bilim ve özgür yazılım pratikleri, akademik yazım ve veri yönetimi altyapıları, kurumsal dijital dönüşüm, dijital ortamda üretilen verinin çözümlenmesi ve bütün bunların eğitsel, ekonomik ve toplumsal karşılıkları. Kitaptaki çalışmalar da alanı dar bir teknik çerçeveye hapsetmemekte; kimya alan yazınındaki yazılım altyapılarından kırsal kalkınmaya, çok dili internetten çevrimiçi güven mekanizmalarına, programlama eğitiminden kuşaklar sosyolojisine uzanan bir yelpazede ilerlemektedir. Özellikle lisans bağımlılıkları, açık kaynak politikaları ve dijital eşitsizlik üzerinden yürütülen tartışmalar, Türkiye'deki akademik ve kamusal bilişim ekosisteminin mevcut durumuna eleştirel bir ayna tutmaktadır. Kitap, tematik olarak birbirini tamamlayan sekiz bölümden oluşmaktadır. İlk üç bölüm bilişim altyapıları ve sektörel boyutlarını ele almaktayken , sonraki üç bölüm veri temelli çözümleme yaklaşımlarını, son iki bölüm ise dijitalleşmenin eğitsel ve toplumsal yansımalarını ele almaktadır. Kitabın birinci bölümünde Karadaş ve Baktır, özgür ve açık kaynak kodlu yazılım hareketinin dünyadaki ve Türkiye'deki gelişim çizgisini izleyerek akademik yazım pratiklerinin bu ekosistemle ilişkisini kimya alan yazını örnekleminde tartışmakta; Dergi Park’ta taranan dergilerin ve yüksek puanlı kimya bölümlerinin şablon politikalarını inceleyerek alanda kullanılabilecek LaTeX paketlerini tanıtmaktadır. İkinci bölümde ise Aslan, bilgi ve iletişim teknolojilerinin tarımsal üretim ve kırsal kalkınma üzerindeki etkilerini sürdürülebilirlik ekseninde değerlendirmekte; akıllı tarım uygulamaları, bitki hastalıklarının yapay zekâ ile saptanması ve işletme süreçlerinin dijitalleşmesi üzerinde durmaktadır. Üçüncü bölümde Acartürk ve Sağıroğlu Ayhan, internetin çok dilli yapıya uyumunu konu alan Evrensel Kabul kavramını teknik bileşenleriyle ele almakta; uluslararasılaştırılmış alan adları ile e-posta adreslerinin Türkiye'deki sunucular tarafından tanınma oranlarını ampirik verilerle ortaya koymaktadır. Dördüncü bölümde Coşkun, Harvard Business Review'da yayımlanan on iki makaleyi zihin haritası tekniğiyle çözümleyerek dijital dönüşümde yapay zekânın kavramsal haritasını çıkarmakta; 105 kavramı dokuz ana ve yirmi yedi alt başlık altında toplayarak alanın "ilerlemeler" ve "problemler" eksenlerinde büyüdüğünü göstermektedir. Beşinci bölümde Erdoğan ve Akadal, çevrimiçi alışveriş platformlarındaki ürün puanlama sistemlerinin güvenilirliğini sorgulamakta; Amazon, Hepsiburada ve Trendyol verilerindeki dağılım çarpıklıklarından hareketle blok zincir tabanlı bir değerlendirme mimarisi önermektedir. Altıncı bölümde Kır ve Nasır, dijital aktivizm alan yazınını Scopus'ta taranan 375 makale üzerinden bibliyometrik olarak haritalandırmakta; VOSviewer ile yürütülen ortak kelime ve kümeleme analizleriyle alanın tematik yoğunlaşma noktalarını belirlemektedir. Yedinci bölümde Çakır ve Akgün, programlama öğretiminde bilişsel becerilerin rolünü 179 lise hazırlık öğrencisinden oluşan bir örneklemde sınamakta; ön eğitim, sınıf içi Python öğretimi ve sınav verilerinden hareketle kurdukları makine öğrenmesi modelleriyle programlama başarısını tahmin eden etkenleri belirlemektedir. Sekizinci bölümde Bayhan, kuşaklar sosyolojisi çerçevesinde Z kuşağının dijital toplumsallaşma biçimlerini incelemekte; dijital yerlilik, sosyal medya kullanımı, narsisizm eğilimleri ve siber zorbalık deneyimlerini tartışmaya açmaktadır. Bu çeşitlilik, kitabın yalnızca bir bildiri derlemesi olmadığını; akademik bilişime dair güncel tartışmaların derli toplu bir panoramasını sunduğunu göstermektedir. Kitabın; akademisyenler, araştırmacılar, bilişim uzmanları, lisansüstü öğrenciler ve akademik bilişim alanında politika geliştiren paydaşlar için yararlı bir başvuru kaynağı olmasını amaçlıyoruz. Aynı zamanda Akademik Bilişim Konferansı'nın yıllar içinde biriktirdiği kolektif deneyimin kalıcı bir izdüşümü olarak değerlendirilmesini temenni ediyoruz. Son olarak, çalışmalarını konferans ortamında tartışmaya açan ve ardından bu kitabın oluşumuna katkı sağlayacak biçimde geliştiren tüm yazarlara teşekkür ederiz. Hakemlerimize ve editoryal sürece katkı sunan paydaşlara da titiz değerlendirmeleri ve yapıcı geri bildirimleri için şükranlarımızı sunarız. Okuyucunun bu derlemedeki yaklaşım çeşitliliğini, Akademik Bilişim Konferansı'nın canlı, eleştirel ve çok sesli yapısının doğal bir yansıması olarak değerlendireceğine inanıyoruz. İstanbul, Ağustos 2026 Murat Gezer Sedanur Yeşilkaya Koç

Ce résumé expose les affirmations des auteurs. BNTIC ne l’interprète pas comme une validation indépendante des résultats.